Với màn hình đôi, nguyên tắc là màn hình bạn nhìn nhiều nhất phải nằm thẳng trước mặt; nếu nhìn hai màn hình ngang nhau thì đặt khe giữa hai màn hình thẳng trước mũi, hai màn hình xoay vào thành hình vòng cung và cao bằng nhau. Màn hình cong rộng giúp mép màn hình gần mắt hơn, nhưng màn hình càng rộng thì cổ càng phải xoay nhiều — xoay cả ghế khi cần nhìn lâu sang một bên thay vì vặn cổ.
Vì sao nhiều màn hình lại dễ mỏi cổ
Một màn hình đặt thẳng trước mặt thì cổ chỉ cần nhìn hơi xuống. Thêm màn hình thứ hai, cổ có thêm một việc: xoay sang ngang. Xoay một lúc không sao — cổ được làm ra để xoay. Rắc rối nằm ở chỗ nhiều người đặt màn hình thứ hai lệch hẳn sang một bên rồi nhìn vào đó phần lớn ngày làm việc, cổ cứ giữ nghiêng xoay một hướng hàng giờ.
Thường gặp nhất là cảnh: laptop đặt ở giữa vì là "máy chính", màn hình rời to đẹp đặt bên phải. Nhưng mọi việc thật lại diễn ra trên màn hình rời. Cuối ngày, bên trái gáy căng, nghiêng đầu sang phải thấy cứng. Không phải vì có màn hình đôi, mà vì đặt sai thứ tự ưu tiên.
Cách đặt theo cách bạn dùng
Trước khi kê, hãy tự hỏi: mình nhìn màn hình nào bao nhiêu phần thời gian? Câu trả lời quyết định cách đặt.
| Cách dùng | Cách đặt gợi ý | Lưu ý |
|---|---|---|
| Một màn hình chính, màn hình kia chỉ liếc qua (thư, lịch, nhóm chat) | Màn hình chính thẳng trước mặt, thẳng hàng với bàn phím; màn hình phụ đặt sát bên, xoay vào phía bạn | Bên phụ đặt về phía mắt thuận nếu bạn biết mình thuận mắt nào |
| Hai màn hình dùng ngang nhau | Khe giữa hai màn hình thẳng trước mũi; hai màn hình xoay vào thành vòng cung | Hai màn hình cùng độ cao, cùng khoảng cách, viền sát nhau |
| Laptop cạnh màn hình rời | Kê laptop lên cho mép trên ngang màn hình rời; màn hình dùng nhiều nhất đặt giữa | Dùng bàn phím rời đặt trước màn hình chính |
| Màn hình dọc (xoay đứng) để đọc tài liệu dài | Đặt bên cạnh màn hình ngang, mép trên không cao quá tầm mắt | Phần trên màn hình đứng dễ cao quá, khiến cằm hếch |
| Ba màn hình | Màn hình giữa là chính, hai bên xoay vào thành vòng cung | Việc nhìn lâu ở màn hình bên thì xoay ghế theo |
Độ cao và khoảng cách: giống màn hình đơn, nhưng phải bằng nhau
Mỗi màn hình vẫn theo khuyến nghị phổ biến như màn hình đơn: mép trên ngang hoặc hơi dưới tầm mắt, cách mắt khoảng một cánh tay. Điều mới là các màn hình nên cùng độ cao và cùng khoảng cách. Một màn hình cao một màn hình thấp thì mỗi lần chuyển mắt, đầu phải gật lên gật xuống. Một màn hình gần một màn hình xa thì mắt phải điều chỉnh lại, và người ta hay vô thức chúi tới phía màn hình xa.
Laptop là kẻ phá vỡ sự đồng đều nhiều nhất, vì màn hình laptop thấp và nhỏ. Kê laptop cao lên cho ngang mép trên với màn hình rời, hoặc đơn giản là gập laptop lại và chỉ dùng màn hình rời.
Xếp vòng cung
Khi hai màn hình đặt thẳng hàng như một bức tường phẳng, mép ngoài của mỗi màn hình xa mắt hơn phần giữa. Xoay hai màn hình vào một chút, như hai trang sách mở, để mỗi màn hình gần vuông góc với hướng nhìn. Mắt nhìn tới mọi góc với khoảng cách gần bằng nhau, đầu bớt chúi tới.
Màn hình cong và màn hình siêu rộng
Màn hình cong ra đời để giải quyết đúng chuyện xếp vòng cung kể trên: thay vì hai màn hình xoay vào, một màn hình tự cong theo tầm nhìn. Với màn hình rộng, độ cong giúp mép trái và mép phải gần mắt hơn so với màn hình phẳng cùng cỡ.
Tuy vậy, cong không có nghĩa là cổ không phải xoay. Màn hình càng rộng, khoảng cách từ trái qua phải càng lớn, và nếu bạn chia màn hình thành ba bốn cửa sổ rồi liên tục nhìn sang hai mép, cổ vẫn xoay qua lại suốt ngày. Mấy gợi ý:
- Đặt cửa sổ làm việc chính ở giữa màn hình, cửa sổ phụ ở hai bên.
- Lùi màn hình siêu rộng ra xa hơn một chút so với màn hình thường, để cả bề ngang nằm trong tầm nhìn mà chỉ cần đưa mắt.
- Không cần kéo cửa sổ cho đầy toàn màn hình nếu phần lớn thời gian chỉ đọc một văn bản dọc.
Màn hình cong không phải là món "tốt hơn cho cổ" một cách tự động. Nó chỉ giúp khi bạn dùng bề ngang thật sự, và khi đặt đúng tầm.
Xoay ghế, đừng vặn cổ
Đây là thói quen nhỏ nhất mà đáng giá nhất với người dùng nhiều màn hình. Khi biết mình sẽ nhìn màn hình bên trong một quãng dài — xem một cuộc họp, đọc một tài liệu — hãy xoay cả ghế, cả người về phía đó, kéo bàn phím theo nếu cần. Cổ chỉ xoay khi liếc nhanh.
Nếu ghế không xoay được, xê dịch cả ghế sang. Nghe có vẻ phiền, nhưng làm vài ngày sẽ thành phản xạ.
Và vì cổ vẫn xoay qua lại nhiều, cuối ngày nên cho cổ cử động đều cả hai bên. Hai cử động nhẹ, làm chậm, trong tầm không đau, thở đều không nín thở, không nhún nảy; không xoay vòng cổ hết cỡ ra sau; dừng ngay nếu đau nhói, tê lan xuống tay hoặc chóng mặt:
- Xoay đầu từng hướng: quay mặt chậm sang trái tới tầm thoải mái, giữ hai ba nhịp thở, về giữa, sang phải. Chú ý bên nào cứng hơn — thường đó là bên bạn ít quay tới trong ngày. Mỗi bên 3–5 lần.
- Nghiêng tai về vai: vai thả lỏng, nghiêng đầu cho tai hướng về phía vai cùng bên, không nhô vai lên đón. Giữ khoảng 15–20 giây, đổi bên. Không dùng tay kéo đầu.
Khi nào cần đi khám
Cổ cứng một bên sau ngày dài trước màn hình thường đỡ khi đặt lại màn hình và cử động. Nên đi khám (cơ xương khớp, thần kinh hoặc phục hồi chức năng) khi:
- Đau cổ kèm tê, châm chích lan xuống tay, hoặc tay yếu, cầm đồ hay rơi.
- Đau sau ngã, va đập, tai nạn.
- Đau kèm sốt, sụt cân không rõ lý do; đau về đêm không đỡ khi nằm.
- Cổ cứng kéo dài quá vài tuần dù đã thay đổi cách đặt màn hình và vận động nhẹ.
Gọi 115 hoặc đi cấp cứu ngay nếu khi xoay cổ thấy chóng mặt, nhìn đôi, nói khó; đau đầu dữ dội đột ngột; yếu liệt tay chân đột ngột. Khi đó đừng cố tự giãn cơ cổ.
Câu hỏi thường gặp
Màn hình đôi nên đặt thế nào cho khỏi mỏi cổ?
Màn hình nhìn nhiều nhất đặt thẳng trước mặt, màn hình phụ sát bên và xoay vào phía bạn. Nếu dùng hai màn hình ngang nhau, đặt khe giữa thẳng trước mũi và xếp hai màn hình thành vòng cung. Hai màn hình nên cùng độ cao và cùng khoảng cách.
Màn hình cong có tốt cho cổ hơn màn hình phẳng không?
Màn hình cong giúp hai mép của một màn hình rộng gần mắt hơn, nên đỡ phải chúi tới. Nhưng màn hình càng rộng thì cổ càng phải xoay nhiều nếu bạn dùng cả bề ngang. Đặt cửa sổ chính ở giữa và đặt đúng tầm mới là điều quyết định.
Vì sao dùng hai màn hình bị đau cổ một bên?
Thường do màn hình dùng nhiều nhất lại đặt lệch sang một bên, cổ phải xoay một hướng hàng giờ. Đưa màn hình đó ra giữa, hoặc xoay cả ghế về phía nó khi nhìn lâu. Nếu đau kèm tê lan xuống tay thì nên đi khám.
Dùng laptop với màn hình rời thì đặt thế nào?
Kê laptop cao lên để mép trên ngang với màn hình rời, dùng bàn phím rời đặt trước màn hình bạn nhìn nhiều nhất. Nếu gần như chỉ nhìn màn hình rời, có thể gập laptop lại. Tránh để laptop thấp ở giữa và màn hình rời lệch bên.
Màn hình siêu rộng nên ngồi cách bao xa?
Nên lùi xa hơn màn hình thường một chút để cả bề ngang nằm trong tầm nhìn mà chủ yếu chỉ cần đưa mắt. Điểm khởi đầu vẫn là khoảng một cánh tay, rồi điều chỉnh tới khi nhìn hai mép không phải xoay đầu nhiều. Mép trên vẫn ngang hoặc hơi dưới tầm mắt.
